Cechy ogólne W odróżnieniu od prywatnego domu rzymskiego (domus), rozwijającego się architektonicznie w płaszczyźnie poziomej, insula jako dom zbiorowy rozwijała się wzwyż, w płaszczyźnie pionowej. Jej powstanie, przypuszczalnie w ciągu IV w. p.n.e., łączone jest z koniecznością przyjmowania rosnącej liczebnie ludności poza tzw. murami Serwiusza. W III w. p.n.e. bardzo liczne były już w Rzymie insule trzypiętrowe. Inną cechą istotną tych budynków był w nich brak pomieszczeń mieszkalnych o z góry określonym przeznaczeniu, co stwarzało możliwość użytkowania ich według własnych potrzeb lub upodobania.
Właścicielami tych nieruchomości byli często rzymscy patrycjusze lub wyzwoleńcy, którzy sami zamieszkiwali we własnych rezydencjach lub domach, a insulą w ich imieniu zarządzał niewolnik-administrator (insularius, lm. insularii). Był on odpowiedzialny za regularne pobieranie czynszu, pilnowanie porządku, prowadzenie niezbędnych remontów.