W opinii Erharda: „Społeczna gospodarka rynkowa jest syntezą wolności gospodarczej, odpowiedzialności podmiotów gospodarczych i równości społecznej.” Dla Erharda istniała funkcjonalna sprzeczność pomiędzy wolnością gospodarczą a równością oraz tradycyjnie interpretowaną sprawiedliwością społeczną, ale podkreślał on znaczenie odpowiedzialności jako „odwrotnej strony” wolności jednostki. Twórca tego określenia, Alfred Mülller-Armack, stwierdził nawet, że Erhard (i inni przywódcy chadeckiej partii CDU: Franz Etzel, Franz Böhm, Bernd Pfister) przyjęli to określenie ze względów taktycznych, by stworzyć przeciwwagę dla dominującego w Niemczech w tamtym okresie nurtu socjalistycznego.
Społeczna gospodarka rynkowa, jako koncepcja rozwoju społeczno-gospodarczego, jest powiązana z chrześcijańską demokracją, silnym niemieckim ruchem politycznym. W latach 50. i 60. XX wieku w Niemczech Zachodnich koncepcja ta stała się częścią programu partii chadeckiej (CDU). Walter Eucken i Ludwig Erhard byli przeciwni rozwiniętemu państwu opiekuńczemu i w istocie szeroko rozbudowane świadczenia socjalne pojawiły się w Niemczech znacznie później, w końcu lat 60. i w latach 70. XX wieku, w zasadzie już po tzw. „cudzie gospodarczym”.