Brał udział w wojnie obronnej w 1939 w obronie Modlina, za którą otrzymał awans na stopień porucznika. Po kapitulacji twierdzy modlińskiej 29 września dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w obozie jenieckim w Mołodecznie koło Wilna. Po około miesięcznym w nim pobycie przewieziono go wraz z innymi jeńcami na miejscowy dworzec kolejowy i umieszczono w wagonie. Gdy zorientował się, że pociąg ma udać się do ZSRR, zbiegł. Powrócił na Pomorze do Tłuczewa, gdzie został aresztowany i osadzony w więzieniu w Wejherowie. Dzięki staraniom rodziny został zwolniony z więzienia, unikając tym samym późniejszego rozstrzelania w Piaśnicy. Ukrył się w lesie w okolicach Tłuczewa.
Na przełomie 1939 i 1940 (według innego źródła: jesienią 1939) zorganizował w okolicach Tłuczewa bezimienną grupę konspiracyjną o charakterze wywiadowczo-dywersyjnym. Grupa opierała się na sieci dywersyjnej powiatu morskiego. W maju 1941 grupa Formeli nawiązała kontakt z Tajną Organizacją Wojskową „Gryf Kaszubski”. 7 lipca 1941 w Czarnej Dąbrowie odbyło się spotkanie przedstawicieli różnych grup konspiracyjnych. Wynikiem spotkanie było przekształcenie „Gryfa Kaszubskiego” w Tajną Organizację Wojskową „Gryf Pomorski”, do której dołączyła grupa Formeli. Sam Formela został podczas spotkania mianowany pierwszym komendantem naczelnym „Gryfa Pomorskiego”.