Prace archeologiczne, prowadzone na szeroką skalę, zbiegły się w czasie z odczytaniem pisma klinowego, co ułatwiało identyfikację zamieszkanych ośrodków starożytnej Mezopotamii. Wykopaliska w drugiej połowie XIX wieku w południowej Mezopotamii zaowocowały odkryciem nieznanej dotąd kultury sumeryjsko-akadyjskiej. Na przełomie XIX i XX wieku niemieccy archeolodzy wprowadzili do badań archeologicznych metodyczność w opisywaniu znalezisk, co ograniczyło w dużym stopniu dotychczasowy rabunkowy charakter wykopalisk. Upowszechnili również metodę stratygraficzną, pomocną podczas ustalenia chronologii. W dwudziestoleciu międzywojennym do ekspedycji europejskich dołączyli Amerykanie, którzy badali tereny nad górnym Tygrysem.
Po drugiej wojnie światowej zmieniono stosunek do badań nad kulturą Mezopotamii. Przedtem duży wpływ na jej poznanie miało poszukiwanie korzeni opowieści biblijnych, co doprowadziło niektórych uczonych do przekonania, że wszystko, co zostało opisane w Biblii, wywodziło się z Mezopotamii. Szczególnie do utrwalenia podobnych poglądów przyczyniło się odkrycie i odczytanie Eposu o Gilgameszu. Współcześnie kulturę Mezopotamii bada się dla niej samej, przy tym nie neguje się jej wpływu na kultury sąsiednieK. Gawlikowska, Sztuka Mezopotamii, Warszawa 1975, s.