Wbrew obiegowej opinii, przypisującej zniszczenie osadnictwa łemkowskiego akcji „Wisła”, zabójczy cios Łemkowszczyźnie zadało przesiedlenie Łemków do ZSRR. Porozumienie zawarte 9 września 1944 między PKWN a rządem sowieckim przewidywało przesiedlenie Ukraińców za nową granicę polsko-sowiecką, przy czym za Ukraińców uważano również Łemków. Przesiedlenia teoretycznie miały być dobrowolne, w praktyce ludność była terroryzowana przez oddziały wojska, milicji i policję polityczną oraz zmuszana do wyjazdu przez organy administracji. Na terenach przygranicznych Łemków wysiedlano pod pozorem zabezpieczenia granicy państwowej. Część ludności łemkowskiej, przede wszystkim ze wsi zniszczonych podczas zaciekłych walk w Karpatach na przełomie 1944 i 1945 (operacja dukielska), wyemigrowała dobrowolnie – w nadziei polepszenia swego losu. Do „repatriacji” przystąpiono już w drugiej połowie 1944, wywożąc ludność łemkowską z powiatów sanockiego i brzozowskiego. Dalsze przesiedlenia objęły cały obszar Łemkowszczyzny. Akcję zakończono 1 sierpnia 1946. Ocenia się, że po zakończeniu przesiedleń w Polsce pozostało 30–40 tys. Łemków (według danych AAŁ w 1943 na jej obszarze mieszkało około 127 tysięcy greckokatolickich Łemków, do czego należy dodać około 18 tys. Łemków prawosławnych).