Z kilku powodów rok 1817 odgrywa ważną rolę w życiu Leopardiego. W lutym rozpoczyna korespondencję z Pietro Giordanim, świeckim i oświeceniowym literatem z Piacenzy: tak rodzi się przyjaźń, która będzie miała ogromny wpływ na rozwój intelektualny i personalny Giacomo, a także na porzucenie przez niego katolickich i radykalnych praktyk, których na co dzień doświadczał w domu rodzinnym. Wiosną tego samego roku zapisuje pierwsze notatki swojego „pamiętnika”, który przerodzi się później w Zibaldone. W grudniu po raz pierwszy się zakochuje: wybranką jego serca zostaje kuzynka Gertrude Cassi Lazzari, która gościła w domu Leopardich w Recanati. Było to nowe uczucie, które swój wyraz znalazło w pisarstwie: Giacomo komponuje elegię, która później znajdzie się w Pieśniach jako Pierwsza miłość oraz tworzy tzw. Pamiętniki pierwszej miłości, w których opisuje, jaki wpływ miały na niego te zupełnie nieznane mu dotychczas uczucia.