Według Janusza Sławińskiego, „w prozie XX-wiecznej luźne [opowiadanie] wyparło niemal całkowicie poddaną tradycyjnym rygorom konstrukcyjnym nowelę”.
W Polsce Według Teresy Cieślikowskiej w Polsce termin nowela w XIX wieku zastąpił do tego czasu używany niekiedy rodzimy termin nowina, aczkolwiek według Teresy Michałowskiej historycznym polskim odpowiednikiem terminu nowela była historia.
Nowele pojawiły się w Polsce wraz z tłumaczeniami z języków obcych (m.in. włoskich), które inspirowały polskich pisarzy; pierwszą polską nowelą była prawdopodobnie anonimowa „Historyja znamienita o Gryzelli” (c. 1550 w krakowskiej oficynie Heleny Unglerowej), inspirowaną opowieścią o (a specyficznie, jej wersją z Dekameronu Boccaccia); uważana za pierwszą drukowaną nowelę w języku polskim, i pozycję, która dała początek t.zw. noweli staropolskiej. Utwory zaliczane do nowel staropolskich tworzyli m.in. Łukasz Górnicki (fragmenty Dworzanina polskiego), Jan Kochanowski („Wzór pań mężnych”), Marcin Kromer („Historyja prawdziwa...”), Bartłomiej Paprocki („Historia barzo piekna i zalosna o Ekwanusie Krolu Skockim”) i Bieniasz Budny („Historyja krotofilna o kupcu..”).