Istnieją teorie wywodzące go z kultu władców na Bliskim Wschodzie, jednak zjawisko to można próbować także wyjaśnić na gruncie religii i religijności greckiej, jako zjawisko niezależne od kultów wschodnich.
Na pewno na ustanowienie kultu władców hellenistycznych wywarła wpływ postawa Aleksandra Wielkiego, który sam uważał się za syna Zeusa, a został utwierdzony w swoim przekonaniu po wizycie w oazie Siwa.
Dyskusyjne jest również traktowanie tego zjawiska jako przejawu kryzysu religii tradycyjnej. Opiera się ono m.in. na interpretacji hymnu ku czci Demetriosa Poliorketesa. Jednak jest to tekst literacki, poetycki podlegający konwencjom, więc nie musi być miarodajnym źródłem do poznania religijności greckiej. Ponadto przypadek apoteozy Demetriosa Poliorketesa może być uznany za szczególny, a więc niereprezentatywny dla całego zjawiska. Ponadto kwestią sporną jest istnienie sugerowanego kryzysu religii tradycyjnych. Niektórzy badacze (Ewa Wipszycka) wolą bowiem opisywać stan religii i religijności w okresie hellenistycznym i późniejszym nie jako kryzys, ale arenę przemian.