Osoby wspólnie zajmowały się prowadzeniem schronisk dla ubogich i pielgrzymów. Od IV w. obserwowano też rozwój „braterstw duchowych”, popieranych np. przez św. Bedę Czcigodnego i św. Bonifacego. Od VIII w. fraternie zawiązywał kler diecezjalny.

Od VIII w. wraz z rozwojem miast laikat organizował się w bractwa o celach religijno-społecznych. W średniowieczu powstawały zarówno bractwa charytatywne jak i ascetyczno-dewocyjne. Szczególnym wytworem były bractwa wzywające do obrony wiary czy organizujące krucjaty (bractwa rycerskie). Bractwa pokutne wcielały w życie zasady reformy gregoriańskiej w Kościele. Powstawały bractwa cechowe, dla wznoszenia konkretnych budowli, jak kościoły czy mosty oraz podejmujące ochronę centr religijnych, np. klasztorów.

Na ziemiach polskich bractwa ascetyczno-dewocyjne powstały w XII w. u benedyktynów w Lubiniu i w XIII w. u bożogrobców w Miechowie. Polskie bractwa cechowe i o charakterze religijno-społecznych powstawały na wzór przeszczepiany z Zachodu już od XIII w.

W XIV i XV w. znaczne grupy społeczne zrzeszone były na terenie chrześcijańskiej Europy we wszelkiego rodzaju bractwa. Istniały one najczęściej w ośrodkach miejskich. Bractwa wiejskie rozpowszechniły się na Zachodzie w XV w., na terenie Rzeczypospolitej w XVI w.