Sam zakres pojęcia bywa kwestionowany. Redaktorzy tomu Debating Otaku in Contemporary Japan zwracają uwagę, że „otaku” jest w wielu przypadkach etykietą przypisywaną z zewnątrz rozmaitym grupom i praktykom, a nie nazwą spójnej zbiorowości o wyraźnych granicach. Toshio Okada, jeden z założycieli Gainaksu i popularyzator subkultury, w wydanej w 2008 roku książce Otaku wa sude ni shinde iru („Otaku już nie żyją”) argumentował, że wspólnota o określonym etosie i hierarchii wartości uległa rozpadowi, a nazwa oznacza obecnie jedynie wzorzec konsumpcji.
Historia subkultury Kształtowanie się środowiska Zaczątków subkultury upatruje się w latach 60. XX wieku, wraz z rozwojem powojennego rynku mangi i telewizji animowanej. W latach 70. fani serii takich jak Uchū senkan Yamato zaczęli tworzyć własne komiksy amatorskie (dōjinshi) i wymieniać się nimi podczas konwentów, spośród których największe znaczenie zyskał Comic Market.
Sharon Kinsella wiązała ukształtowanie się dyskursu o otaku z gwałtownym rozrostem ruchu komiksu amatorskiego: od 1988 roku liczba uczestników największych konwentów w Tokio rosła tak szybko, że na początku lat 90.