Na śremskim moście krzyżowały się drogi z południowo-zachodnich Niemiec i Czech do Gniezna i Poznania, zwane Via Magna, a także ochrona szlaku wodnego. Gród śremski pod względem wielkości był podobny do grodów Opola i Kalisza. Na lewym brzegu Warty znajdowały się domostwa chłopskie oraz karczmy. thumb|Pierwsza lokacja Śremu w 1253 r. miała miejsce niedaleko wieży ciśnień W 1038 roku podczas ataku wojsk czeskich księcia Brzetysława I na Wielkopolskę spalony został gród, który na początku XII wieku został odbudowany. w 1136 roku bulla papieża Innocentego II określa Śrem jako siedzibę kasztelanii. W Śremie znajdowała się wówczas komora celna oraz targowisko książęce na lewym brzegu Warty. Na miejscu dzisiejszej wieży ciśnień znajdował się późnoromański kościół pw. św. Mikołaja, przy którym był cmentarzDzieje Śremu, red. M. Rezler, ss 15–26.
W pierwszej połowie XIII wieku Śrem był przedmiotem sporów między książętami śląskimi (Henrykiem Brodatym, a później jego synem Henrykiem Pobożnym) i wielkopolskimi Władysławem Odonicem i jego synami Bolesławem Pobożnym Przemysłem I. W tym okresie gród kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk, był niszczony.