jeśli pozostawił ją na śmierć, stworzona zostaje nowa, złożona wyłącznie z ludzi. Shepard wybiera nowego radnego – Andersona albo Udinę – i obiecuje, że położy kres zagrożeniu ze strony ŻniwiarzyIbidem. Wątek fabularny: Wyścig z czasem..
Rozgrywka Mass Effect jest przeznaczoną dla jednego gracza fabularną grą akcji, w której gracz przejmuje kontrolę nad komandorem Shepardem, wydarzenia oglądając z perspektywy trzeciej osoby. Płeć, wygląd, doświadczenie wojskowe, szkolenie bojowe i imię postaci gracz może wybrać samodzielnie na początku przygody. W grze dostępnych jest sześć klas postaci – trzy podstawowe (żołnierz, adept i inżynier) oraz trzy dodatkowe, stanowiące kombinacje powyższych (szpieg, strażnik i szturmowiec). Żołnierz wyszkolony jest w korzystaniu z broni palnych i dysponuje większą żywotnością, adept korzysta z biotyki (odpowiednika magii z innych gier fabularnych), a inżynier przede wszystkim ze zdolności technicznych, takich jak hakowanie czy przeciążanie systemów wroga. Po awansowaniu na 20. poziom doświadczenia i wykonaniu zadania pobocznego, postać może odblokować jedną z dwóch specjalizacji właściwych dla swojej klasy.