gr. pyrr(h)os, ogień, w nawiązaniu do występującej u niektórych gatunków bioluminescencji) lub Dinophyta.
Termin ten wywodzi się z greckiego słowa δῖνος (dinos), oznaczającego „wirowanie”, i , zdr. od „bicz”.
Morfologia Bruzdnice są jednokomórkowe i posiadają dwie odmienne wici wychodzące ze strony brzusznej, umieszczone w bruzdach. Jedna wić jest poprzeczna, wstęgowata, czasem owłosiona, a druga podłużna, bardziej gładka, skierowana ku tyłowi komórki. Określenia stron brzuszna-grzbietowa, lewa-prawa, typowe dla morfologii zwierzęcej, pochodzą z czasów, gdy bruzdnice uważano za jednokomórkowe zwierzęta.
Bruzdnice mają ścianę komórkową (peryplast), złożone z szeregu błon, spłaszczonych pęcherzyków i struktur pokrewnych. U niektórych bruzdnic pęcherzyki te zawierają celulozową płytkę (tarczkę). Tarczki mogą zawierać również dodatek krzemionki lub kalcytu. Sąsiadujące tarczki łączą się szwami, w związku tym, u niektórych bruzdnic wykształcony jest pancerzyk (theca). U części bruzdnic jest on delikatny, a tarczki są liczne, z reguły sześciokątne i nie tworzą regularnego układu, choć da się wyróżnić bruzdy i główne strony pancerzyka. Taki typ określa się jako gymnodinioidalny.