W strefie równikowej aromatyzowane wanilią są głównie napoje (kawa, herbata, alkohole), sosy słodkie i pikantne, desery lodowe. W kuchniach całego świata stosowana jest do aromatyzowania ciast, deserów, kompotów, twarożków, jogurtów, kremów tortowych i cukierków. Stanowi istotny aromat przy produkcji czekolad i likierów. Polecana jest do jej łączenia z cynamonem, imbirem i goździkami.
Jako zamiennik naturalnej wanilii stosowany jest cukier wanilinowy składający się z mieszaniny cukru i waniliny w ilości co najmniej 1%, zwykle w przedziale od 2,5 do 4,5%.
Roślina lecznicza i afrodyzjak Roślina wykorzystywana jest w medycynie ludowej w przypadku zaburzeń trawienia, chorób reumatycznych, gorączki i jako środek uspakajający. Od dawna też uznawana jest za afrodyzjak.
Inne zastosowania Wanilia stosowana jest jako repelent przeciw owadom, w aromaterapii, do wyrobu perfum, olejków zapachowych, aromatyzowania tytoniu.