Po stwierdzeniu rzeczywistego istnienia poszczególnych bytów następuje wydobycie za pomocą procesu abstrakcji coraz to ogólniejszych pojęć, aż do wszechpowszechników (transcendentaliów), które posiadają ten sam najszerszy zakres, ponieważ ich określenia są tylko uwyraźnianiem pojęcia bytu, czyli zabiegiem analitycznym, a nie dodawaniem cech (synteza). Temu procesowi abstrakcji towarzyszy przez cały czas świadomość, że zostaje ona przeprowadzona na materiale rzeczywiście istniejącym.

W związku z transcendentale „prawda” Ziemiański rozważa sformułowanie oraz zasięg zasady racji dostatecznej. Tej zasadzie podlega tylko to, co jest wyjątkowe, przygodne, co się zmienia lub posiada jakąś tendencję. Ziemiański odrzuca jako bezzasadne pytanie Heideggera: Dlaczego raczej istnieje coś niż nic?