Określenia „Bielsko-Biała” i „bielsko-bialski” były powszechnie używane już w XIX wieku.
Niniejszy artykuł skupia się na historii Bielska, Białej oraz połączonego miasta w ich granicach administracyjnych z danego okresu. Dzieje dawniej odrębnych miejscowości przyłączonych w XX wieku są szczegółowo opisane w poszczególnych im poświęconych artykułach. Tutaj wydarzenia z ich przeszłości zostały wspomniane wtedy, jeśli mają bezpośredni związek z losami dwumiasta.
Średniowiecze i wczesna nowożytność Bielsko od zarania do końca XVII wieku thumb|Tablica upamiętniająca pierwszą wzmiankę o Bielsku umiejscowiona przy wejściu do Cygańskiego Lasu, który stanowi pozostałość wspominanego tam „lasu przy Mikuszowicach”
Pierwsza pisemna wzmianka o Bielsku pochodzi z dokumentu wystawionego przez księcia cieszyńskiego Mieszka dnia 3 czerwca 1312. Wspomina on o tym, że książę daruje „wiernym mieszczanom bielskim” (trewen bürger zur BilitzBrzmienie cytatu z odpisu zawartego w księdze przywilejów z 1565 i przedrukowanego w . Oryginał sporządzony prawdopodobnie po łacinie zaginął.) połać lasu pomiędzy Mikuszowicami a Kamienicą, aby mogli z niego – zwolnieni od wszelkich czynszów, danin i posług na rzecz księcia – pozyskiwać drewno do budowy swoich domostw.