Stanowiła ona również już od XII wieku granicę między diecezją wrocławską, do której należało Bielsko (co znalazło swoje odzwierciedlenie w umieszczeniu lilii biskupów wrocławskich w herbie miasta), a krakowską obejmującą tereny na prawym brzegu.
thumb|Założenie lokacyjne Bielska (Stare Miasto) na mapie katastralnej z 1836 z ręcznie naniesionymi zmianami do 1885.
thumb|Makieta przedstawiająca prawdopodobny wygląd zamku bielskiego pod koniec XVI wieku (ekspozycja Muzeum Historycznego)
Układ przestrzenny średniowiecznego Bielska oparty na planie zbliżonym do owalu był typowy dla miast zakładanych na prawie niemieckim, od strony północnej, południowej i wschodniej został przy tym dostosowany do naturalnego ukształtowania powierzchni: wzgórza stromo opadającego w kierunku Białki. W swej pierwotnej postaci miasto składało się z około 74–77 działek skupionych wokół prostokątnego rynku i po dwóch wychodzących w każdym kierunku ulicach. We wschodniej części było połączone z zespołem zamkowym, pierwotnie warownią strzegącą wschodniej granicy księstwa cieszyńskiego na Białce po jego podziale w 1315.