Józef Jerzy Patrycy Cieszkowski herbu Zerwikaptur (ur. 8 marca 1798 w Czubrowicach, zm. 12 czerwca 1867 w Strzemieszycach Małych) – polski górnik, naczelnik kopalń w Królestwie Polskim, odkrywca złóż surowców naturalnych w Zagłębiu Dąbrowskim, twórca pojęcia „Zagłębie Dąbrowskie”„Józef Cieszkowski - to on odkrył Zagłębie Dąbrowskie”, „Dziennik Zachodni”.
Życiorys
Pochodził z rodziny ziemiańskiej, a ojciec był właścicielem dóbr pod Wieluniem. Był absolwentem gimnazjum w Opolu, a następnie Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, w której studiował zapewne w latach 1817-1820. W 1820 r. został zatrudniony jako asystent inżynierii Dozorstwa Olkusko-Siewierskiego, a od 1823 r. jako wjezdnik kopalń galmanowych w Sławkowie.
Został następnie skierowany na praktyki zagraniczne do Europy Zachodniej, w trakcie których miał zapoznać się z osiągnięciami tamtejszego górnictwa, a także zorientowania o możliwościach zakupu urządzeń nie wytwarzanych w Królestwie Polskim. W latach 1825-1827 przebywał w wielu hrabstwach Anglii i Walii, a także Francji i Belgii. W swych sprawozdaniach przedstawił szczegółowe opisy różnych technik górniczych (m.in. sposoby eksploatacji, odwadniania kopalń i górniczego transportu podziemnego).