Był jednym z głównych twórców polskiego słownictwa fachowego w dziedzinie górnictwa. Od 1834 zajmował stanowisko naczelnego zawiadowcy kopalni rządowych Zachodniego Okręgu Węglowego w Dąbrowie Górniczej. Zasłużył się przy poszukiwaniu złóż węgla i galmanu. Pozostawił po sobie m.in. opis kopalni galmanu „Anna” w Strzemieszycach Małych, „Leonidas” w Sławkowie oraz płuczek galmanu „Strzemieska” i „Bobrek”Andrzej Wójcik,"Dokonania Józefa Cieszkowskiego w górnictwie polskim”, Budownictwo Górnicze i Tunelowe 2006, nr 2, s. 49-55..
W 1850 wydzierżawił folwark w Strzemieszycach Małych, gdzie w tamtejszym drewnianym dworze mieszkał do śmierci. W ostatnich latach życia chorował prawdopodobnie na podagrę. Pochowano go zapewne na cmentarzu parafialnym w Gołonogu, jednak jego grób nie zachował się. Nazwa jego autorstwa, Zagłębie Dąbrowskie, jest używana do dziś na określenie najdalej na zachód wysuniętej części Małopolski, charakteryzującej się wysokim rozwojem górnictwa.
Upamiętnienie Józef Cieszkowski przez wiele lat był zapomniany.