Te usiłowania są bezskuteczne, w Łużynie narasta poczucie osaczenia.

Po spotkaniu swojego dawnego szachowego menadżera, Walentinowa, Łużyn uświadamia sobie, że musi opuścić grę, dokonując samomatu. Podczas przyjęcia zamyka się w łazience (goście i jego żona dobijają się do drzwi) i wyskakuje przez okno. Spadając, uświadamia sobie, że przestrzeń pod nim układa się we wzór szachownicy. Ostatnie zdania powieści brzmią: Drzwi wysadzono. Aleksandrze Iwanowiczu, Aleksandrze Iwanowiczu! – ryczało kilka głosów. Ale żadnego Aleksandra Iwanowicza nie byłoVladimir Nabokov, Obrona Łużyna, Warszawa 2005, s. 228..

Najważniejsze postacie Aleksander Iwanowicz Łużyn – główny bohater powieści. Genialny szachista. Jako dziecko jest niezrozumiany przez rodziców i źle traktowany przez rówieśników. W wieku dorosłym jest pulchny i nieporadny we wszystkich sytuacjach (szczególnie społecznych) nie wiążących się z grą w szachy. W czasie meczu z arcymistrzem Turatim przechodzi załamanie nerwowe, co zmusza go do porzucenia szachów. Żona Łużyna – wychodzi za Łużyna, ignorując protesty swoich rodziców. Pociąga ją otaczająca szachistę aura tajemnicy, a jego społeczna nieporadność budzi jej współczucie. W małżeństwie przyjmuje rolę matki, zajmując się przede wszystkim zabawianiem Łużyna i odrywaniem jego myśli od szkodliwej obsesji gry w szachy.