Po objęciu przez Stalina władzy i jej umocnieniu w ZSRR, oprócz rusyfikacji nasilały się akcje stalinizacji w oświacie. W tym okresie wprowadzono łacinę do szkół i ich odpłatność na poziomie średnim i wyższym, zniesiono stypendia, ale także określano oficjalne doktryny dla nauk, jak na przykład dla genetyki (łysenkizm), nie przewidziano specjalnych szkół lub obniżonych wymagań dla niektórych uczniów, co powodowało że odsetek niezdających z klasy do klasy wynosił 8–10% w szkołach podstawowych.
Destalinizacja: lata 50.-60. W okresie destalinizacji uwolniono naukę od doktryn, przywrócono bezpłatne szkolnictwo oraz także utworzono klasy specjalne, co zmniejszyło niezdawalność z klasy do klasy do 2% wszystkich dzieci w szkołach podstawowych.
Ważny w tym okresie był wybór przez rodziców języków nauczania ich dzieci (często występowała dwujęzyczność wśród rodziców, jednak oznaczało to praktycznie likwidację szkół narodowych), choć początkowo wyboru nie było zbyt dużego, np. w RFSRR od 1958 do 1959 r. można było wybrać tylko rosyjski, baszkirski i tatarski. Co prawda prowadzono naukę w większej liczbie języków narodowych, lecz nie obejmowała ona pełnych dziesięciu lat nauki.