Ostateczne samowykluczenie Katechizm definiuje piekło jako „stan ostatecznego samowykluczenia z jedności z Bogiem i świętymi”. Określenie to podkreśla znaczenie ludzkiej wolności. Człowiek nie może pozostawać w pełnej komunii z Bogiem, jeżeli w sposób wolny i definitywny odrzuca miłość Boga oraz miłość bliźniego.
Samowykluczenie nie oznacza, że człowiek przestaje istnieć albo staje się całkowicie niezależny od Boga jako Stwórcy. Oznacza utratę zbawczej komunii z Bogiem, pozbawienie widzenia uszczęśliwiającego oraz niemożność osiągnięcia celu, dla którego człowiek został stworzony.
Jan Paweł II określił potępienie jako ostateczną konsekwencję grzechu, który zwraca się przeciwko osobie go popełniającej. Sąd Boży potwierdza definitywny wybór człowieka, przypieczętowany jego śmiercią.
Grzech śmiertelny Warunkiem potępienia nie jest samo popełnienie jakiegokolwiek grzechu ani wyłącznie dokonanie czynu uznawanego obiektywnie za ciężkie wykroczenie.