Według nauczania katolickiego grzech jest śmiertelny, gdy łącznie spełnione są trzy warunki:

jego przedmiotem jest poważna materia; został popełniony z pełną świadomością jego moralnego znaczenia; został dokonany z całkowicie dobrowolną zgodą, nr 1857–1861..

Brak pełnego poznania, presja zewnętrzna, zaburzenia psychiczne, silne uczucia, niedojrzałość albo niezawiniona niewiedza mogą zmniejszyć lub nawet usunąć osobistą odpowiedzialność za obiektywnie zły czyn. Z tego powodu Kościół rozróżnia ocenę moralną czynu od osądu konkretnej osoby, który pozostawia sprawiedliwości i miłosierdziu Boga.

Grzech śmiertelny powoduje utratę miłości nadprzyrodzonej i łaski uświęcającej. Jeżeli nie zostanie zgładzony przez nawrócenie, skruchę i Boże przebaczenie, prowadzi – według Katechizmu – do wykluczenia z Królestwa Chrystusa oraz wiecznej śmierci piekła.

Grzech powszedni nie pozbawia człowieka łaski uświęcającej i sam w sobie nie powoduje wiecznego potępienia. Może jednak osłabiać miłość i stopniowo przygotowywać człowieka do popełnienia grzechu śmiertelnego, nr 1862–1863..

Skrucha i możliwość nawrócenia Według katolickiej doktryny możliwość nawrócenia trwa do śmierci.