Jezus odziany jest w długie szaty, podobnie jak w przypadku Marii ma odsłonięte stopy. Jego głowę otacza ozdobna aureola. Jezus trzyma w lewej ręce księgę, którą lekko przytula do piersi. Księga zdobiona jest kamieniami szlachetnymi. Podkreślona została relacja wzrokowa pomiędzy Matką Bożą i Zbawicielem za pomocą pozy (Jezus siedzi w poprzek). Duże, błękitne oczy Marii i Jezusa wykonane są techniką cloisonné – jedną z odmian emalii komórkowej. Oprócz czterolistnej plakietki późniejszym dodatkiem jest lewa ręka Dzieciątka wykonana z pozłacanego srebra w XIV wieku, powstała na miejscu dawnej, zaginionej.
Symbolika Złota Madonna należy do wczesnych przedstawień o charakterze kultowym. Okres powstawania rzeźb tego typu przypada na przełom IX i X wieku, miejsce to zachodnia część Europy łacińskiej. We Francji co prawda zachowało się jedno dzieło tego typu – figura św. Fides (Conques, skarbiec przy kościele Santa Foy), lecz źródła wspominają o wielu innych tego typu dziełach. Posągi kultowe Madonny powstawały po X w., posąg z Essen stanowił dla nich prototyp. Przykładami są Madonna z katedry w Clermont-Ferrand oraz liczne XII-wieczne Madonny na terenie Owernii. W przypadku Rzeszy w dobie panowania Ottonów w rzeźbie o charakterze kultowym wykształciły się od strony tematycznej dwie odmiany – Madonny z Dzieciątkiem oraz krucyfiksy.