Podstawą jej dawnego funkcjonowania był bezpośredni przekaz pamięciowy, oparty na słuchu, naśladownictwie i wspólnym uczestnictwie w praktykach muzycznych. Repertuar występował w licznych wariantach, a jego postać zależała od wykonawcy, miejsca, funkcji i okoliczności wykonania. Regionalnie różnią się między innymi melodyka, skale, rytmika, tempo, ornamentyka, sposób emisji głosu, budowa i skład kapel oraz zasięg instrumentów. Na większości obszaru Polski dominuje śpiew jednogłosowy, natomiast rodzime tradycje wielogłosowe zachowały się przede wszystkim w regionach karpackich. W Polsce centralnej i zachodniej większe znaczenie uzyskała muzyka instrumentalna i taneczna, we wschodniej części kraju silniej zachowały się natomiast dawne repertuary wokalne i obrzędowe.
Systematyczna dokumentacja polskiej muzyki ludowej rozwija się od początku XIX wieku. Przełomowe znaczenie miała działalność Oskara Kolberga, który ujmował pieśni, melodie i tańce w szerokim opisie kultur regionalnych. Od początku XX wieku zapis nutowy uzupełniały nagrania fonograficzne, pozwalające utrwalać cechy wykonania trudne do oddania w notacji. Rozległe zbiory powstały między innymi w Instytucie Sztuki PAN, Polskim Radiu, placówkach uniwersyteckich, muzeach i regionalnych instytucjach kultury.