Europejskie choroby (tytułowe zarazki) zdziesiątkowały tubylczą ludność i w ten sposób stosunkowo niewielka grupa Europejczyków mogła kontrolować zdobyte tereny.

Wyjaśnia również, dlaczego to zachodnioeuropejskie społeczeństwa, a nie inne euroazjatyckie potęgi stały się dominującymi kolonizatorami. Inne zaawansowane kultury Eurazji rozwinęły się na obszarach, gdzie geografia spowodowała powstanie dużych, monolitycznych, izolowanych imperiów. W tych warunkach politycznych istniał społeczny i techniczny zastój – aż do przybycia Europejczyków. Chiny są bardzo ważnym przykładem, to właśnie w 1432 cesarz zabronił budowania statków oceanicznych, w których Chiny wówczas miały przewagę nad Europą.