Zaangażowanie Ellswortha w pomoc dla rolnictwa było widoczne w wydawanych przez niego rocznych sprawozdaniach, w których wzywał on do założenia publicznego banku zasobów nasion i roślin umożliwiających ich przechowywanie i dystrybucję, powołania urzędnika odpowiedzialnego za zbieranie danych statystycznych związanych z rolnictwem, sporządzania stanowych sprawozdań dotyczących zbiorów w różnych regionach oraz stosowania środków chemicznych w rolnictwie. Poświęcenie się dla spraw rolnictwa przyniosło Henry'emu Leavittowi Ellsworthowi przydomek "Ojciec Ministerstwa Rolnictwa".
W 1849 Urząd Patentowy został przeniesiony do nowo utworzonego Departamentu Spraw Wewnętrznych. W następnych latach regularnie podejmowano działania na rzecz osobnego biura ds. rolnictwa w obrębie departamentu lub na rzecz oddzielnego departamentu ds. rolnictwa.
W dniu 15 maja 1862 prezydent Abraham Lincoln powołał do życia niezależną jednostkę pod nazwą Departament Rolnictwa (Department of Agriculture), kierowaną przez osobę o randze komisarza (Commissioner), jednak pozbawionego uczestnictwa w gabinecie prezydenta12 Stat. 387, skodyfikowane jako: . Lincoln wyróżniał nowa agencje jako ang. people's department (idiomatycznie: "departament, który należy do społeczności").