Wzrostowi zasięgu niemczyzny sprzyjała industrializacja, dokonywana początkowo przez państwo, a później przez prywatnych właścicieli niemieckich, w tym języku mówili bowiem specjaliści, nadzór, niemieckie były regulaminy pracy.
Przeszkody hamujące rozwój ruchu polskiego w rejencji opolskiej były kompensowane przez kontakty z prowincją poznańską oraz taktyczny sojusz z niemiecką partią Centrum, reprezentującą katolików w polityce. Kościół bronił dwujęzyczności regionu, bo miał wielu wyznawców na wsi, co sprzyjało wydawaniu polskich gazet, działaniu kółek czytelniczych czy muzycznych. Aktywność kulturalna przekształciła się na przełomie XIX i XX w. w samodzielny ruch polityczny, będący już w kontrze do Centrum jako odrębny nurt chadecki ze Śląska, wprowadzający polskojęzycznych posłów do niemieckiego parlamentu.
U podstaw emancypacji ruchu polskiego leżały wielorakie uwarunkowania. Wypieranie stosunków feudalnych przez kapitalistyczne, upowszechnienie edukacji, zwiększenie migracji, rozwój prasy, parlamentyzacja polityki – to wszystko wyzwalało aktywność społeczną i rodziło świadomość wspólnot etnicznych w obrębie rozległych organizmów państwowych.