Motyw oczu – Grają ważną rolę w opowiadaniu i odzwierciedlają duszę człowieka. Ponieważ potwór sypie piaskiem w oczy, psuje on je także w przenośnym znaczeniu. Natanael myli człowieka z maszyną w szczególności wtedy, gdy spogląda w oczy osoby stojącej naprzeciwko. Zawsze gdy te wydają się błyszczeć, protagonista interpretuje to jako oznakę ludzkości.
Stosunek automat – człowiek. Luneta, a więc naukowy przyrząd, mimowolnie przywołuje szaleństwo Natanaela. Dalej zgromadzeni na balu ludzie zdają się początkowo nie rozpoznawać różnicy między człowiekiem i maszyną. Krytykowany jest także obraz typowego naukowca, który podobnie jak Spalanzani nie dostrzega granic nauki i podstępem podchodzi bliźnich.
Postacie
Natanael (dar od Boga) – narcystyczny protagonista; jego imię zawiera odniesienie do życia (narodziny = Natal) i śmierci (Thanatos – gr. bóg śmierci). Klara – narzeczona Natanaela o spokojnym i pogodnym usposobieniu. Coppelius – Siejący strach, duży, zdeformowany mężczyzna, który zakłóca szczęśliwe dzieciństwo Natanaela i jego rodzeństwa. Pojawia się wieczorami w domu Natanaela i przeprowadza z jego ojcem eksperymenty alchemiczne. Coppola (wł.