W 1699 (na mocy pokoju w Karłowicach) Polska odzyskała część Ukrainy Prawobrzeżnej i Podole (zajęte przez Turcję 1672), Habsburgowie otrzymali prawie całe Węgry, Wenecja – Moreę (Peloponez), Wyspy Egejskie i niektóre twierdze dalmatyńskie, Rosja – Azow i Zaporoże, a 1774 – Krym (traktat w Küczük Kajnardży). Nasiliła się walka wyzwoleńcza podbitych narodów, wybuchały powstania chłopskie i separatystyczne bunty feudałów tureckich. Proces rozkładu państwa osmańskiego był tak znaczny, że mocarstwa europejskie włączyły do swej polityki zagranicznej tzw. sprawę wschodnią jako problem całkowitego rozbioru posiadłości tureckich. Realizacji reform, mających na celu przezwyciężenie rozkładu aparatu państwowego i przywrócenie sprawności wojska, przeszkodziło wtargnięcie Napoleona I do Egiptu (1798), a następnie powstania serbskie 1804 i 1815, jeszcze bardziej osłabiła Turcję wojna z Rosją 1806–1812 (bukareszteńskie traktaty pokojowe). W latach 1821–1830, po długotrwałych walkach, o charakterze wojny narodowowyzwoleńczej, religijnej, totalnej i ludobójczej z obu stronPorównaj m.in.