Mnich opuścił w końcu kolumnę (zszedł z niej po drabinie, lecz wśród ludu zaraz rozeszła się wieść, że został wzięty do nieba przez anioły). Po długiej wędrówce Pafnucy zamieszkał w opuszczonym mieście na pustyni. Był tam poddawany nieustannym, coraz silniejszym pokusom. Przemawiała do niego tancerka z pogańskiego malowidła, zachęcając go do erotycznej miłości. Przekonywała go, że poganie, chociaż pomarli, cieszyli się kiedyś życiem, natomiast on jest już martwy za życia, nienawidząc świata i praktykując ascezę. Pogrążonego w szaleństwie Pafnucego odnalazła grupa pielgrzymujących mnichów. Podążali oni na spotkanie ze świętym pustelnikiem Antonim. Pafnucy przyłączył się do nich. Podczas spotkania z Antonim jeden z mnichów miał wizję umierającej w chwale świętości Tais i porywanego przez diabły Pafnucego. Był to dla Pafnucego moment przełomowy. Zdał sobie sprawę, że kocha i pożąda Tais, i że życie bez niej jest bezwartościowe. Zaczął wyrzucać sobie swoją wcześniejszą głupotę, posunął się nawet do bluźnierstw przeciwko Bogu. Gotów był na wieczne potępienie w piekle, byleby tylko być przez chwilę z Tais. Miał poczucie przegranego i zmarnowanego życia. Wyrzekł się tego, co najważniejsze – ziemskiej miłości, dla miraży życia wiecznego. Stwierdził, że „Bóg, niebo, wszystko to jest niczym. Prawdą jest tylko życie ziemskie i miłość”.