Szałasy pasterskie po obu stronach Tatr są wkomponowane w krajobraz, ale ich wielkość, sposób budowy, usytuowanie i rola ogniska wewnątrz były podporządkowane określonym celom i nie miały charakteru rozwojowego.
Budynki stałe i budynki przenośne Formy budynków pasterskich różnią się od siebie ze względu na tryb funkcjonowania: stały i przenośny (sezonowy). Różnice te uwarunkowane są powiązaniem gospodarki szałaśniczej z sianokośną, co wiąże się z kolei z użyźnianiem pastwisk.
Budynki stałe są spotykane: w Tatrach, gdzie koszaruje się tereny na dnie dolin, blisko zabudowań albo nie koszaruje się wcale; na polanach indywidualnych, na których prowadzi się gospodarkę szałaśniczą czy to w zrzeszeniu, czy też gdy zbiorowy wypas zorganizowany jest przez właściciela polany (Gorce); wyjątkowo na dużych pastwiskach, które są podzielone na części użytkowane na zmianę – raz jako laki sianokośne, a raz jako pastwisko (Tatry-Miętusia, Babia Góra). Budynki szałasowe często funkcjonują jako przenośne. W zależności od planów koszarowania co roku ustawia się je na innej partii pastwiska (Żywieckie, Babia Góra, pastwiska urbarialne na Orawie). Na niektórych pastwiskach bardzo rozległych, gdzie warunki terenowe utrudniają transport, np.