gdy zaś obserwujemy formę nieczynną od wielu milionów lat, zniekształconą przez późniejsze wydarzenia geologiczne lub przysypaną znaczną ilością osadów: używamy pojęcia aulakogen lub paleoryft (kopalny ryft). Dadlez i Jaroszewski definiują aulakogeny po prostu jako "kopalne ryfty o zakończonym (albo lepiej zatrzymanym) rozwoju"R. Dadlez, W. Jaroszewski: Tektonika, Warszawa 1994; s. 545..
Powstawanie i odmiany aulakogenów Powstawanie aulakogenów – jak i wszelkich innych form związanych z siłami rozciągającymi – następuje najczęściej w miejscach, gdzie skorupa jest najcieńsza i tym samym najbardziej podatna na deformacje. Z tego względu aulakogeny postępują zazwyczaj z brzegów kratonu (czyli "jądra" kontynentalnego), w miarę rozwoju sięgając coraz dalej w jego głąb. Gdy rozwijające się w ten sposób zapadlisko zostanie unieczynnione – np. ustaną pochodzące z głębi Ziemi siły rozciągające – brzeg kratonu zostanie tylko "nadgryziony", a powstała w ten sposób forma nosi nazwę aulakogenu ślepego. Gdy proces rozciągania będzie trwał nadal, a zwłaszcza, gdy dwa wcinające się z przeciwnych stron aulakogeny spotkają się w środku kratonu, powstaje aulakogen przecinający.