Transmutacja pierwiastków ( ‘zamiana; przestawienie’ od 'za, poza, z tamtej strony’ i ‘zmiana’)Słownik Wyrazów Obcych. – przemiana jednych pierwiastków chemicznych w inne. Sam termin transmutacja ma szersze znaczenie i oznacza dowolną przemianę. W biologii, w początkowym okresie rozwoju ewolucjonizmu, terminem tym określano naturalną przemianę jednych gatunków w inne.
Alchemia W alchemii transmutacja oznaczała zmianę metali nieszlachetnych (najczęściej ołowiu lub rtęci) w złoto, co miał umożliwiać tzw. kamień filozoficzny. Uznawano zasadę „równoważnej wymiany”, co oznaczało, że zamieniając, należy poświęcić coś o równej wartości, natomiast z pomocą kamienia filozoficznego możliwe miało być ominięcie tej zasady.
Transmutacja dzieliła się na trzy części: zrozumienie materii, rozłożenie jej i stworzenie innej materii. Alchemiczne autorytety wymieniały zwykle 7 operacji, na wzór siedmiu planet (do których zaliczano Słońce i Księżyc, pomijając Ziemię). Kolejność ich była sporna. Michał Sędziwój wyliczał 12 etapów Wielkiego Dzieła przypis 51;