Studia do rozprawy przyłączenia gmin sąsiednich do Krakowa, Kraków 1905, s. 22..

Naturalna rozbudowa miasta w kierunku przedmieść długo hamowana była przez władze wojskowe. Poza otaczającą miasto linią wałów fortecznych rdzenia Twierdzy Kraków nie można było wznosić wyższych budynków, a właściciele nowo powstałych domów musieli podpisać zobowiązania, że rozbiorą je własnym kosztem na żądanie wojska (tzw. rewersy demolacyjne. Należy tutaj zaznaczyć, że linia akcyzowa i linia forteczna przeplatając się z ówczesnymi granicami miasta i stwarzały duże trudności administracyjne dla Krakowa. Ogromne znaczenie dla gmin sąsiednich miała bliskość szpitali i dobrej opieki lekarskiej oraz społecznej. Nawet ściśle miejskie instytucje, jak miejska straż pożarna, często spieszyła na ratunek do gmin sąsiednich, gdzie pożary, z powodu braku ogniotrwałych dachów i wadliwych budynków, zdarzały się stosunkowo częściej.