W latach 1969–1972 była kierownikiem Zakładu Filologii Polskiej Wyższego Studium Nauczycielskiego (w strukturach UAM). W latach 1973–1976 została dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej UAM, a w latach 1976–1979 prodziekanem Wydziału Filologicznego. Do 1988 kierowała Zakładem Języka Polskiego. W końcowej fazie życia ciężko chorowała na chorobę stawów.

Została pochowana na cmentarzu Jeżyckim w PoznaniuMonika Gruchman – miejsce pochówku [dostęp 2019-02-04]. (kwatera P, rząd 1, grób 14). Jedna z ulic w Poznaniu na Strzeszynie nosi jej imię. mały|Grób profesor Moniki Gruchmanowej na cmentarzu Jeżyckim w Poznaniu

Praca naukowa W pracy naukowej zajmowała się przede wszystkim dialektologią. Działała w trzech głównych nurtach: dialektologia (badania dialektologiczne w latach 50. XX wieku napotykały duże trudności – ludność wsi była zastraszona przez komunistów, niepopularne były germanizmy, a władza lokalna – nieufna), język polonii amerykańskiej, zwłaszcza badania polonii w miejscowości Independence w stanie Wisconsin, założonej przez osadników z Popielowa w Opolskiem w drugiej połowie XIX wieku. Wniosła ponadto duży wkład do teorii i metodyki badań socjolingwistycznych języka Polonii, polszczyzna Poznania.