Zachód był zainteresowany utrzymywaniem swojej dominacji nad takimi krajami z powodu korzyści gospodarczych lub położenia strategicznego. Blok komunistyczny podążał drogą „eksportu rewolucji” z użyciem wszystkich dostępnych środków. Już w latach 50. ZSRR i jego sojusznicy coraz silniej popierali ruchy narodowowyzwoleńcze w krajach Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej. Przedstawiali siebie jako jedynego, prawdziwego sojusznika oraz proponowali swoje rozwiązania społeczno-gospodarcze (m.in. upaństwowienie) jako alternatywę dla zachodniej gospodarki rynkowej i demokracji. W ZSRR i krajach komunistycznych uznawano dekolonizację za element postępu, konieczności dziejowej. Próby utrzymania wpływów Zachodu były określane w ZSRR i nowych krajach niepodległych neokolonializmemWojciech Roszkowski Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, wyd. 2005, s. 138–154.. Kreml coraz skuteczniej występował wobec zachodnich kolonii w roli opiekuna, udzielał im coraz większej pomocy wojskowej i zwiększał wpływy komunistyczneWojciech Roszkowski Półwiecze. Historia polityczna świata po 1945 roku, wyd. 2005, s. 96..