W 979 cesarz Jan I Tzimiskes podbił wschodnią Bułgarię, podporządkowując równocześnie Patriarchatowi Konstantynopolitańskiemu położone na jej obszarze struktury kościelne. Autokefalię zachowały struktury w Bułgarii zachodniej (siedzibą patriarchy stała się Triadica). W 1018 Bazyli II Bułgarobójca ostatecznie podbił ziemie bułgarskie, zaś w 1020 doprowadził do likwidacji patriarchatu. Pozwolił jednak na zachowanie przez Kościół bułgarski statusu autonomicznego, zajmowanie katedr biskupich przez Słowian oraz posługiwanie się liturgią w języku starocerkiewnosłowiańskim. Polityki Bazylego II nie kontynuowali jego następcy. Po śmierci biskupa Debaru Iwana jego następcą został, na mocy decyzji cesarza Michała IV, duchowny grecki, Leon z Paflagonii. Duchowieństwo słowiańskie było usuwane z godności w hierarchii kościelnej, tępiono liturgię słowiańską oraz hellenizowano zamieszkane przez słowiańskich mnichów monastery.