W organizacji pospolitego ruszenia nadal obowiązywała zasada, że wymiar służby zależny jest od osobistej decyzji szlachcica. Wyjątek stanowiły dobra pochodzące z nadań oraz przywilejów lokacyjnych dla sołtysów i wójtów, które w poszczególnych wypadkach określały wymiar służby. Dobra kościelne były wolne od powinności wojskowej. Duchowni poprzez zastępców służyli w pospolitym ruszeniu służyli wówczas, gdy posiadali prywatne dobra ziemskie. Także jedynie miasta królewskie były zobowiązane dostarczać na wyprawę wojenną wozy z żywnością i potrzebnymi wojsku narzędziami.
Wojska zaciężne Dopóki pospolite ruszenie utrzymywało swą wartość, rola wojsk zaciężnych była znikoma, a ich liczba niewielka. W czwartym okresie wojny trzynastoletniej kontynuowano już walkę wyłącznie wojskiem najemnym i zaciężnym. W 1462 królowi udało się uzyskać od szlacheckich sejmików ziemskich uchwały podatkowe i zwerbować większą liczbę wojska zaciężnego. Dowództwo objął Piotr Dunin, który 17 września odniósł nad wojskiem Zakonu zwycięstwo pod Świecinem. Rozpoczął się czwarty okres wojny, w którym strona polska przejęła inicjatywę. Pokój toruński przywrócił Polsce Pomorze Gdańskie z Warmią.