Zbierając szczątkowe informacje, Rinah z czasem odkrywa, że nawet znana przez rzekomo uprzywilejowanych tajemnica ma drugie dno. Cały zestaw zakazów, np. nauki czytania i pisania, posiadania przedmiotów mogących służyć do eksperymentów fizycznych, pozwala na trzymanie ludzi w ogłupieniu i oszustwie. Według wszelkich przesłanek, Paradyzja, rozumiana jako sztuczny satelita planety Tartar najprawdopodobniej nie istnieje, a cały obiekt rzekomego sztucznego satelity, który według informacji przekazywanych mieszkańcom przez władze, krążyć ma na orbicie planety Tartar, w rzeczywistości od samego początku osadnictwa znajduje się na tejże planecie, mającej – zgodnie z pierwotnymi wynikami badań, a wbrew serwowanej Paradyzyjczykom wersji historii, sprzyjające warunki do zamieszkania. 100 lat wcześniej będący w stanie anabiozy koloniści zostali wprowadzeni w błąd przez przywódców wyprawy, co do warunków geologicznych Tartaru, a obecnie ich potomkowie utrzymywani są w stanie nieświadomości.