Pisarz nigdy nie przejął w pełni idei Katkowa, pragnął zachować jako twórca niezależne spojrzenie, opierając je na wartościach chrześcijańskich.

W 1874 r. Leskow poróżnił się z Katkowem; w późniejszych latach twierdził, że jego wpływ na jego aktywność literacką, czy wręcz na całą krajową literaturę, był negatywny. W końcu tego roku pisarz zakończył współpracę z pismem Katkowa, gdy ten odmówił dalszego drukowania jego powieści w odcinkach Podupadły ród, satyrze sfer rządzących za panowania Aleksandra I. Latem 1875 Leskow ponownie opuścił Rosję i spędził dwa miesiące w Paryżu. Rozczarowany panującą w mieście atmosferą, odmienną od tej, jaką zastał w czasie poprzedniego pobytu we Francji, wyjechał z kolei na sześć tygodni do Mariańskich Łaźni. Do Rosji wrócił przez Berlin, Drezno i Pragę. W czasie podróży doszło do kolejnej przemiany światopoglądowej twórcy. Zaczął on krytycznie oceniać Rosyjski Kościół Prawosławny i interesować się innymi wyznaniami, zerwał z konserwatystami. Wyrazem zmiany stosunku Leskowa do Cerkwi rosyjskiej (dawniej był głęboko wierzącym wyznawcą prawosławia) był zbiór szkiców Drobiazgi z życia biskupów, oparte na autentycznych epizodach opowiadania Bunt szlachecki w parafii dobryńskiej i Żmija rajska oraz seria opowiadań Notatki nieznajomego.