8015 ha, liczba ludności 2100).
Początki miasta mały|Figurka Izydy karmiącej Horusa odnaleziona w Małachowie Złych Miejsc mały|Herb Witkowa według Voßberga Na terenie gminy można odnaleźć liczne ślady przeszłości. We wsiach Chłądowo i Małachowo-Złych Miejsc znajdują się grodziska wczesnośredniowieczne z czasów Mieszka I. Istnienie tych dwóch osad wiąże się z inną miejscowością – Wiekowem. Ulokowana jest ona na wzniesieniu na półwyspie jeziora Niedziegięl. Kolejne osady odkrywano również na północ od Wiekowa, w okolicach wsi Ostrowite Prymasowskie. O ludzkiej bytności świadczą resztki naczyń, wazonów, czy chociażby figurka egipskiej bogini Izydy z brązu (wykopana w Małachowie Złych Miejsc), poza tym monety polskie i żydowskie – znalezione w Witkowie. Historia tych obszarów sięga XII wieku. W tym czasie znana już była osada położona wśród rozległych lasów zwanych Puszczą Mąkowską. Po raz pierwszy nazwę Witkowo wspomniano w 1363 roku (od plebana w Tulcach o Marcinie z Witkowa). W XV wieku proboszcz Wincenty Kot, uzyskał godność arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Polski. Prawa miejskie Witkowo uzyskało w 1676 roku, a w 1684 roku uzyskało przywilej organizowania jarmarków. Ponowienie lokacji zatwierdził król Stanisław August Poniatowski, co nastąpiło w 1782 roku.