Uzależniało ono sposób i przebieg zawierania małżeństwa od wyznania. Dwoisty charakter małżeństwa: umowa cywilna i sakrament. Formą obowiązkową i wyłączną zawarcia małżeństwa był ślub kościelny. Brak możliwości rozwodu dla katolików, istniała jedynie możliwość unieważnienia małżeństwa lub orzeczenie separacji. Osobom innych wyznań (np. żydzi, protestanci) przysługiwało prawo do rozwodu. Występowanie: Europa od X wieku do czasów reformacji; w Królestwie Polskim od dekretu cara Mikołaja I z 1836 roku. (Zwód praw Cesarstwa Rosyjskiego z 1835 r., ustawa o małżeństwie w Królestwie Polskim z 1836 r.) Mieszany (świecko-wyznaniowy) – zasadniczo władza państwowa stanowiła regulację osobowego prawa małżeńskiego, jednak dopuszczała w pewnym zakresie, aby niektóre kwestie podlegały regulacjom pochodzącym od władzy kościelnej. Małżeństwo jako umowa cywilna przewidziana przez prawo świeckie, ale uregulowana przepisami prawa wyznaniowego. Formy zawarcia małżeństwa stanowiło obowiązkowy ślub kościelny dla osób określonego wyznania lub wyłącznie świecki dla osób bezwyznaniowych. Podobnie jak w wyznaniowym typie prawa małżeńskiego był brak możliwości rozwodu dla katolików, istniała jedynie możliwość unieważnienia małżeństwa lub orzeczenie o separacji. Osobom innych wyznań przysługiwało prawo do rozwodu.