Językoznawstwo i psychologia kognitywna przyjmują, że podstawą wszelkich procesów poznawczych, w tym konstruowania pojęć i znaczeń, jest ucieleśnienie naszych doświadczeń – postrzegamy świat przez pryzmat cielesnych bodźców, a zebrane doświadczenia przekształcamy w rozmaite reprezentacje mentalne, schematy i struktury wiedzy. Podstawowym założeniem poetyki kognitywnej, podobnie jak wymienionych pokrewnych dziedzin, jest to, że wszystkie środki wyrazu i świadoma percepcja wiążą się z uwarunkowaniami biologicznymi człowieka i „ucieleśnionym” umysłemStockwell, op.cit., s. 6.. Fakt, że postrzegamy różne zjawiska przez pryzmat doświadczeń fizycznych i fizjologicznych, oddziałuje na nasz język, a przez to i na tworzone za jego pomocą teksty, w tym literaturę. W ujęciu omawianej dyscypliny tekst literacki jest wytworem nie tyle szczególnej (artystycznej) odmiany języka, lecz raczej stanowi przejaw specyficznego natężenia powszechnie dostępnych możliwości oferowanych przez językKorwin-Piotrowska, op.cit., s. 9–10.. Kognitywizm uzasadnia zatem, że prezentacja własnych przeżyć i nastrojów oraz fascynacja językiem przejawiana przez podmiot liryczny bądź narratora, mimo subiektywizmu, może być podzielana i rozumiana przez czytelnika z racji wspólnego zakorzenienia biologicznego i kulturowegoZob. I.