W kwietniu 1702 roku Szwedzi zajęli Wilno, w maju Warszawę, w lipcu pobili oddziały polsko-saskie pod Kliszowem i w sierpniu wkroczyli do Krakowa.
Toruń był ważnym punktem strategicznym ze względu na położenie nad Wisłą na liniach komunikacyjnych między centralną Polską a Szwecją i Saksonią. Był zatem celem dla armii szwedzkiej. Podczas gdy Szwedzi rozlokowali się w okolicach Krakowa, August II ruszył z Sandomierza na północ i przez Mazowsze dotarł do Torunia, gdzie liczył na zebranie nowych sił. Król przebywał w mieście od 30 października do 6 listopada 1702 roku oraz od 21 listopada 1702 roku do 13 lutego 1703 roku, a wraz z nim dwór i liczni urzędnicy. August II nakazał przygotowanie miasta do oblężenia oraz umieścił w nim saski garnizon liczący 6 tysięcy żołnierzy z 9 niepełnych regimentów pod dowództwem generała majora .
Od czasów średniowiecznych Toruń otoczony był murami (w niektórych miejscach podwójnymi) z systemem baszt i bram oraz dwoma barbakanami: Chełmińskim i Starotoruńskim. W XVI i XVII wieku zbudowano wokół murów nowocześniejszy system fortyfikacji z ośmioma bastionami i fosą.