Park narodowy (Nationalpark) – pierwsze inicjatywy inspirowane amerykańskimi parkami narodowymi pojawiły się na początku XX wieku, jednak dopiero w 1970 r. powołano pierwszy park narodowy. Ponieważ w Niemczech nie ma dużych przestrzeni nietkniętych ręką człowieka, stworzono plan „rozwojowych parków narodowych” (Entwicklungsnationalparke), tzn. mających renaturalizować wybrane obszary. Wprowadzenie ścisłej ochrony przewiduje się zwykle w procesie kilkudziesięcioletnim.
Narodowy pomnik przyrody (Nationales Naturmonument) – są nową formą ochrony przyrody wprowadzoną w 2010 r. mającą odpowiadać kategorii III obszarów chronionych IUCN. Dotąd powołano dwa narodowe pomniki przyrody.
Rezerwat biosfery (Biosphärenreservat) – jest międzynarodowo rozpoznaną formą ochrony przyrody mającą prawne zastosowanie na terenie Niemiec i obok parków narodowych cieszącą się największym prestiżem. Są powoływane w celu zachowania cennego dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego promując postawy zrównoważonego rozwoju. Obecnie istnieje 16 rezerwatów biosfery, z czego niektóre pokrywają tereny parków narodowych.
Obszar chronionego krajobrazu (Landschaftschutzgebiet) – forma analogiczna do polskiej, tworzona w celu ochrony cennych krajobrazowo przestrzeni. Do końca 2009 r.