thumb|240px|Typowa zabudowa olęderska w rejonie Jastrzębska thumb|240px|Zagroda thumb|240px|Typowa stodoła (Glinno) Budownictwo olęderskie okolic Nowego Tomyśla – zabudowa wsi okolic Nowego Tomyśla, związana z kolonizacją olęderską w XVIII wieku.
Historia Tereny obecnego powiatu nowotomyskiego były obszarem największej w Wielkopolsce intensywnej kolonizacji olęderskiej, trwającej od początku XVIII wieku. Ślady tego założenia są wyraźnie widoczne w strukturze zabudowy okolic Nowego Tomyśla do dziś, nadając ton krajobrazowi tych ziem. Nazwa Olędrzy nie ma znaczenia narodowościowego, a odzwierciedla pewne zasady prawa holenderskiego, do którego odwoływano się w wielu punktach, osadzając jeszcze w Średniowieczu kolonistów niderlandzkich w wielu rejonach Europy. XVIII-wieczna kolonizacja niecki nowotomyskiej opierała się przede wszystkim na kolonistach niemieckich pochodzących z Nowej Marchii, Śląska i Pomorza (protestanci), jak również z Bawarii i Szwabii (katolicy). Późniejsze fale osadników to także Polacy i w niewielkim stopniu Czesi z Moraw i Śląska. Na terenie ziemi nowotomyskiej spotykane są dwa rodzaje osad złożonych z gospodarstw (tzw.