W ramach przygotowania do namalowania obrazu Kossak gruntownie przestudiował wiele pamiętników świadków bitwy, m.in. dzieła Józefa Załuskiego, płk. Andrzeja Niegolewskiego, Wincentego Toedwena i Tomasza Łubieńskiego. Nawiązał także kontakt z rosyjskim historykiem Aleksandrem Puzyrewskim, autorem monografii na temat bitwy pod Somosierrą. Wspólnie z Michałem Wywiórskim 5 listopada 1899 wyruszył do Hiszpanii na badania terenowe. Ostatni odcinek podróży, przez górzyste rejony środkowej Hiszpanii, artyści pokonali pieszo, na piechotę przebyli w sumie ok. 240 kilometrów. Na miejscu, na przełęczy Somosierra, Wywiórski i Kossak wykonali dziesiątki szkiców i fotografii pejzażu. Wybrali także miejsce, które w przyszłości miało stanowić podium, z którego widzowie będą oglądać skończone dzieło oraz konkretny moment, który miała przedstawiać panorama: chwilę zdobycia przez szwoleżerów Kozietulskiego drugiej baterii hiszpańskiej. Na miejscu okazało się, że wcześniejsze przedstawienia malarskie pola bitwy niewiele miały wspólnego z rzeczywistością: na szczyt siodła, przez szeroką i łagodną dolinę prowadziła otoczona niskim murkiem droga o długości około 4 kilometrów.