Shirky napisał tę książkę w dwa lata po wydaniu pierwszej części pt. "Here Comes Everybody", która dotyczyła internetu i zrzeszania się ludzi. Autor wyraża w niej tezę, że „skoro internet radykalnie zmniejsza koszty współdziałania, zmieni też relacje między zwykłymi ludźmi a dużymi, hierarchicznymi instytucjami, które były dominującą siłą w społeczeństwie XX wieku”. „Nadwyżka intelektualna″ zakłada koncepcję zmiany relacji międzyludzkich. Głównym problemem, z którym Shirky borykał się przy pisaniu swojej książki, było naświetlenie różnicy między wspólnymi a obywatelskimi wartościami oraz dlaczego Internet jest motorem zmian tych wartości. W szczególności interesował się wykazaniem, jak „morze ludzi łączących swój wolny czas i talent” może stworzyć kulturę, „która czci tworzenie się obywatelskich wartości”.
Shirky mówi o swoich zainteresowaniach wokół poszukiwań „zmian w tym, jak ludzie współdziałają”, czyli zmian pobudzanych technologią i nowymi mediami, i to one właśnie są dużą częścią tego, czemu poświęcona jest „Nadwyżka intelektualna″. Shirky pisze bowiem o sieci ekonomii, mediów i społeczności online, a także globalizacji i otwartym oprogramowaniu.