Melodia nie występuje w utworze muzycznym w izolacji, lecz współdziała z innymi elementami dzieła, zwłaszcza z rytmem, metrum, skalą, harmonią i fakturą. Rytm porządkuje czas trwania dźwięków melodii, ich następstwo oraz układ akcentów, dlatego ten sam materiał wysokościowy może uzyskać odmienny charakter w zależności od organizacji rytmicznej. Metrum i tempo wpływają natomiast na sposób odczuwania przebiegu melodycznego, jego regularność, ruchliwość i rozmieszczenie akcentów.
Związek melodii ze skalą polega na tym, że przebieg melodyczny korzysta z określonego zasobu dźwięków i relacji interwałowych. Skala może być traktowana jako system dźwięków, z którego budowana jest melodia, ale może być także wyprowadzana z istniejących melodii przez uporządkowanie użytych w nich dźwięków według wysokości. W różnych tradycjach muzycznych o charakterze melodii decydują m.in. skale modalne, pentatoniczne, diatoniczne, chromatyczne, całotonowe, system dur-moll albo inne układy dźwiękowe.